Chapter 1. Leer mekaar ken FREE
Mense groet op verskillende tye van die dag
In Afrikaans hang die groet wat jy kies dikwels af van die tyd van die dag. In die oggend sê mense Goeie môre (good morning), in die middag Goeie middag (good afternoon), en in die aand Goeie naand (good evening). Onder vriende en klasmaats werk ’n eenvoudige Hallo of die meer informele Haai enige tyd. Om te vra hoe dit met iemand gaan, sê jy Hoe gaan dit?, en ’n tipiese antwoord is Dit gaan goed, dankie (it is going well, thank you) of Nie te sleg nie (not too bad).
Stel jouself voor
Wanneer jy iemand nuut ontmoet, kan jy jouself voorstel met Ek is Thabo (I am Thabo) of My naam is Lindiwe (my name is Lindiwe). Om iemand anders se naam te vra, gebruik jy die vraagwoord wie (who) in die frase Wie is jy? (who are you?) of, meer beleefd, Wat is jou naam? (what is your name?). Let op dat wat ‘what’ beteken en gebruik word vir dinge of inligting, terwyl wie na ’n persoon vra.
Vra en beantwoord persoonlike-inligting-vrae
Graad 7-leerders bou voort op die groete van vorige grade deur voller persoonlike-inligting-vrae te vra. Die vier sleutelvraagwoorde in hierdie hoofstuk is wie (who), wat (what), waar (where) en hoekom (why). Byvoorbeeld: Waar bly jy? (where do you live?) kan beantwoord word met Ek bly in Kaapstad (I live in Cape Town). Hoekom leer jy Afrikaans? (why are you learning Afrikaans?) kan beantwoord word met Ek leer Afrikaans omdat dit pret is (I am learning Afrikaans because it is fun).
Werkwoorde in die teenwoordige tyd
Afrikaanse werkwoorde is heerlik eenvoudig in die teenwoordige tyd: anders as Engels, verander hulle nie van vorm vir verskillende onderwerpe nie. Die werkwoord is (am/is/are) bly dieselfde of jy nou ek is (I am), jy is (you are) of hulle is (they are) sê. Dieselfde geld vir aksiewerkwoorde: ek woon, jy woon, ons woon (I live, you live, we live) gebruik almal presies dieselfde werkwoordvorm woon. Dit verskil van Engels, waar “live” na “lives” verander vir “she”, daarom moet leerders van Afrikaans as Eerste Addisionele Taal daaraan herinner word om nie ’n ekstra uitgang in Afrikaans by te voeg nie.
Alles saamvoeg in ’n gesprek
’n Eenvoudige voorstellingsgesprek kan so lees: “Hallo, ek is Sipho. Wie is jy?” “Ek is Anke. Waar bly jy, Sipho?” “Ek bly in Pretoria. En jy?” “Ek bly in Durban.” Om sulke kort gesprekke hardop met ’n maat te oefen, bou selfvertroue vir die Luister- en Praat-been van KABV, en berei leerders voor om hulself gemaklik in werklike gesprekke voor te stel.