Hoofstuk 1. Lewende en Nie-lewende Dinge GRATIS
1.1 Wat is lewende dinge?
Kyk om jou rond en jy sal albei soorte dinge sien: lewende dinge en nie-lewende dinge. 'n Boom, 'n hond, 'n mens en selfs 'n klein mier is almal lewende dinge. 'n Klip, 'n tafel, water en die son is nie-lewende dinge. Dit is nie altyd maklik om die verskil te sien nie, daarom gebruik wetenskaplikes sekere kenmerke om te besluit of iets leef.
1.2 Die kenmerke van lewe
Alle lewende dinge deel sekere kenmerke. Hulle groei - 'n saailing word 'n groot boom, en 'n baba word 'n volwasse mens. Hulle voed - plante maak hul eie voedsel met sonlig, terwyl diere plante of ander diere eet. Lewende dinge beweeg, al is dit net die draai van 'n blom se blare na die son. Hulle asem - diere asem lug in en uit, en selfs plante neem gasse deur klein openinkies in hul blare op. Laastens kan lewende dinge hulle voortplant - hulle maak nuwe lewende dinge soortgelyk aan hulself, soos 'n hen wat eiers lê of 'n plant wat sade vorm.
1.3 Nie-lewende dinge
Nie-lewende dinge soos rotse, plastiek, metaal en water het nie hierdie kenmerke nie. 'n Speelgoedkar kan wel beweeg as iemand dit stoot, maar dit groei nie, dit eet nie en dit maak nie nuwe speelgoedkarre nie. Dit is hoe ons weet dit is nie-lewend.
1.4 Waar vind ons lewende dinge?
Lewende dinge kom oor die hele Aarde voor, van die ysige Suidpool tot die warm woestyne van Namibië. Elke plek waar 'n groep lewende dinge saam met hul omgewing bestaan, word 'n habitat genoem. 'n Vis se habitat is water, terwyl 'n leeu se habitat die grasvlaktes van Afrika is. Selfs in jou eie tuin is daar 'n habitat vol lewende dinge - van mossies in die boom tot mikrobes in die grond.
1.5 Groepering van lewende dinge
Omdat daar so baie soorte lewende dinge is, sorteer wetenskaplikes hulle in groepe om hulle beter te verstaan. Ons kan diere byvoorbeeld in groepe soos soogdiere, voëls en insekte verdeel, en plante in groepe soos bome, grasse en varings. Hierdie groepering help ons om patrone te sien en om nuwe dinge oor lewende dinge te leer. In die volgende hoofstukke gaan ons leer hoe wetenskaplikes diere spesifiek in twee groot groepe verdeel.