Hoofstuk 1. Aan die gang in Graad 11 RTT: Kursusoorsig en Rekenaarbegrippe GRATIS
Elke keer wanneer 'n leerder by 'n skool in Polokwane 'n kaart by die snoepie swiep, of 'n ouer in Khayelitsha lugtyd vir R29 met 'n bankprogram koop, is daar stilweg 'n rekenaarstelsel besig om rou feite in nuttige inligting te omskep. Rekenaartoepassingstegnologie (RTT) is die Graad 11-vak wat jou leer hoe hierdie stelsels werk en, nog belangriker, hoe om dit te gebruik om werklike probleme met dokumente, sigblaaie, databasisse en webbladsye op te los. Hierdie hoofstuk is jou kaart vir die hele jaar. Dit verduidelik hoe die vak georganiseer is, die groot idees waarna jy gereeld sal terugkeer, en die grondliggende rekenaarbegrippe wat elke latere hoofstuk veronderstel jy verstaan reeds.
1.1 Wat RTT is en hoe die jaar georganiseer is
RTT is 'n praktiese, vaardigheidsgerigte vak. Jy leer nie om rekenaars te bou of om hulle in 'n hoëvlaktaal te programmeer nie; jy leer om 'n selfversekerde, etiese en produktiewe eindgebruiker van standaardsagteware te wees. Die KABV-kurrikulum groepeer die inhoud in ses kennisstrenge: Stelseltegnologie, Hardeware en Sagteware, Sosiale Implikasies, Netwerk- en Internettegnologie, Inligtingbestuur, en Oplossingsontwikkeling. Die eerste vyf gee jou die teorie van hoe rekenaarwerk werk en hoe dit die samelewing raak; die sesde is waar jy alles toepas in Microsoft Word, 'n sigbladprogram, 'n databasisprogram en basiese HTML.
In die praktyk word die vak deur beide teorie en praktiese werk geassesseer. 'n Praktiese Assesseringstaak (PAT) loop deur die jaar, waarin jy 'n werklike probleem navors, die data verwerk en 'n oplossing aanbied. Om dit van die eerste dag af te weet, help jou om te sien waarom die vroeë teoriehoofstukke saak maak: hulle is die woordeskat en redenasie wat jy in die praktiese werk sal gebruik.
1.2 Data, inligting en die inligtingverwerkingsiklus
Die heel belangrikste idee in RTT is die verskil tussen data en inligting. Data is rou, onverwerkte feite wat op hul eie min betekenis het, soos die getalle 18, 23 en 21. Inligting is data wat verwerk is sodat dit betekenisvol en nuttig word, soos die stelling dat die gemiddelde daaglikse temperatuur in Bloemfontein verlede week 21 grade Celsius was. Wanneer inligting geïnterpreteer en toegepas word om besluite te neem, word dit kennis.
'n Rekenaar omskep data in inligting met die inligtingverwerkingsiklus, dikwels verkort tot ITU: Invoer, Verwerking, Uitvoer, ondersteun deur Stoor en Kommunikasie. Jy gee die stelsel data (invoer), die stelsel manipuleer daardie data volgens instruksies (verwerking), en dit lewer 'n bruikbare resultaat (uitvoer). Stoor hou data vir later, en kommunikasie beweeg dit tussen toestelle. Jy sal die fisiese toestelle wat elke stap doen in Hoofstuk 2 ontmoet en die sagteware wat hulle beheer in Hoofstuk 3; hier het jy net die konseptuele siklus nodig.
1.3 Die dele van 'n rekenaarstelsel: hardeware, sagteware, mense, data en prosedures
'n Volledige rekenaarstelsel is meer as 'n masjien. Dit het vyf wisselwerkende elemente wat jy moet kan noem en verduidelik:
- Hardeware: die fisiese, tasbare dele soos die sleutelbord, skerm en stoordrywer.
- Sagteware: die stelle instruksies wat die hardeware vertel wat om te doen, verdeel in stelselsagteware en toepassingsagteware.
- Data en inligting: die feite wat ingevoer word en die betekenisvolle resultate wat uitkom.
- Mense (gebruikers): die menslike wesens wat die stelsel bedien; in RTT val die fokus op die eindgebruiker.
- Prosedures: die reëls en stappe wat mense volg, soos hoe om lêers te rugsteun of veilig aan te meld.
Hierdie hoofstuk hou hierdie op 'n oorsigvlak. Die besonderhede van elke hardewaretoestel hoort by Hoofstuk 2, en die onderskeid tussen stelsel- en toepassingsagteware word ten volle in Hoofstuk 3 ontwikkel.
1.4 Eenhede waarmee data gemeet word
Om met lêers en stoorplek te werk, moet jy verstaan hoe digitale data gemeet word. Rekenaars stoor alles as bisse (een enkele 0 of 1). Agt bisse vorm een greep (byte), wat ongeveer een karakter is. Groter hoeveelhede word in kilogrepe, megagrepe, gigagrepe en teragrepe gemeet. Die standaardverhouding wat in RTT gebruik word, behandel elke stap as 'n faktor van ongeveer 'n duisend. Ons kan die grootte van 'n lêer as 'n produk van grepe skryf:
\[ 1\ \text{GB} = 1024\ \text{MB} = 1024 \times 1024\ \text{KB} \approx 1{,}07 \times 10^{9}\ \text{grepe} \]Om hierdie eenhede te ken, laat jou byvoorbeeld oordeel of 'n 4 GB-flitsskyf 'n 2,5 GB-video kan hou, of hoeveel R-geprysde databondels jy sou nodig hê om 'n groot lêer af te laai.
1.5 Tipes rekenaars en IKT's in die alledaagse Suid-Afrikaanse lewe
Jy moet die algemene kategorieë van rekenaars volgens grootte, krag en gebruik kan vergelyk:
- Bedieners: kragtige rekenaars wat dienste aan baie gebruikers lewer, byvoorbeeld die bediener wat 'n bank soos Capitec laat loop.
- Tafel- en skootrekenaars: algemene-doel masjiene wat in kantore, laboratoriums en huise gebruik word.
- Mobiele toestelle: slimfone en tablette, die mees algemene rekenaartoestelle in Suid-Afrika.
- Ingebedde rekenaars: klein rekenaars wat in toestelle ingebou is soos 'n mikrogolfoond of 'n slim elektrisiteitsmeter.
Die frase IKT (Inligting- en Kommunikasietegnologie) dek al die tegnologieë wat inligting en kommunikasie saam hanteer. 'n Leerder wat 'n gratis Wi-Fi-warmkol by 'n openbare biblioteek in Durban gebruik om 'n projek na te vors, gebruik IKT's om die gaping tussen 'n vraag en 'n antwoord te oorbrug. Deur die jaar sal jy beide die voordele van hierdie tegnologieë en hul sosiale koste opweeg, 'n tema wat in Hoofstukke 10 en 11 ontwikkel word. Vir eers is jou doel eenvoudig om die taal van rekenaarwerk akkuraat te praat, want elke hoofstuk wat volg, bou op die woordeskat wat hier ingelei is.