Volledige Graad 11 Ekonomie-studiegids in Afrikaans, belyn met die KABV-kurrikulum. 15 hoofstukke met verduidelikings, uitgewerkte voorbeelde, oefeninge met oplossings, en oorspronklike oefenvraestelle met memorandums.

Hoofstukke

Hoofstuk 1. Grondslae van Ekonomie: Kernbegrippe en die ekonomiese probleem GRATIS

Elke Suid-Afrikaanse gesin neem elke dag ekonomiese besluite. 'n Huishouding in Soweto met 'n maandelikse inkomste van R8 000 kan nie alles koop wat hulle begeer nie: hulle moet kies tussen lugtyd, 'n taxigeld na Parkstasie, elektrisiteit van Eskom, en kruideniersware by Shoprite. Die munisipaliteit van Kaapstad staar dieselfde stryd op 'n reusagtige skaal in die gesig wanneer dit moet besluit of die begroting aan waterpype, klinieke, of die herstel van slaggate bestee word. Hierdie universele stryd tussen onbeperkte behoeftes en beperkte middele is die beginpunt van alle ekonomie. Ekonomie is die sosiale wetenskap wat bestudeer hoe mense, ondernemings, en regerings keuses maak om hul behoeftes te bevredig wanneer hulpbronne skaars is.

1.1 Behoeftes, begeertes en die probleem van skaarsheid

'n Behoefte is iets waarsonder ons nie kan oorleef nie, soos kos, skoon water, skuiling, en klere. 'n Begeerte is iets wat die lewe aangenamer maak, maar nie noodsaaklik vir oorlewing is nie, soos 'n PlayStation, 'n vakansie in Durban, of die nuutste Samsung-foon. Menslike begeertes is in werklikheid onbeperk: sodra een begeerte bevredig is, verskyn 'n volgende een. Die hulpbronne wat gebruik word om hierdie begeertes te bevredig, is egter beperk. Hierdie wanverhouding word skaarsheid genoem, en dit is die sentrale ekonomiese probleem wat elke samelewing moet hanteer.

Skaarsheid is nie dieselfde as armoede nie. Selfs 'n welgestelde persoon in Sandton ervaar skaarsheid, want geen bedrag geld koop onbeperkte tyd nie, en selfs die rykste mynmaatskappy het net soveel grond en arbeid. Omdat hulpbronne skaars is, moet elke ekonomie drie sentrale vrae beantwoord: wat om te produseer, hoe om dit te produseer, en vir wie om te produseer.

1.2 Keuse, geleentheidskoste en die produksiefaktore

Omdat ons nie alles kan hê nie, moet ons kies. Elke keuse beteken dat iets prysgegee word. Die geleentheidskoste van 'n besluit is die waarde van die naasbeste alternatief wat jy opoffer wanneer jy daardie keuse maak. As 'n leerder Saterdag 'n skof by 'n Wimpy werk vir R200 in plaas van om te studeer, is die geleentheidskoste van die R200 die studie wat prysgegee is.

Voorbeeld: 'n Boer naby Bloemfontein het een hektaar grond. Sy kan mielies plant, wat R12 000 sal verdien, of sonneblomme, wat R15 000 sal verdien, of beeste laat wei, wat R9 000 sal verdien. Sy kan die grond net vir een doel gebruik. As sy sonneblomme kies (die beste opsie teen R15 000), is haar geleentheidskoste die mielies teen R12 000, want dit is die naasbeste alternatief wat sy prysgegee het. Let op dat geleentheidskoste die enkele naasbeste opsie is, nie die som van alle verwerpte opsies nie.

Om goedere en dienste te produseer, kombineer 'n ekonomie vier produksiefaktore. Elke faktor verdien 'n vergoeding:

Natuurlike hulpbronne (grond): alles wat deur die natuur voorsien word, soos die goud onder Johannesburg, landbougrond, riviere, en minerale. Die vergoeding is huur.
Arbeid: die fisiese en geestelike inspanning van werkers, soos 'n verpleegster by die Chris Hani Baragwanath-hospitaal. Die vergoeding is 'n loon of salaris.
Kapitaal: die mensgemaakte gereedskap, masjiene, fabrieke, en toerusting wat gebruik word om ander goedere te produseer, soos die masjinerie by 'n Toyota-aanleg in Durban. Die vergoeding is rente.
Entrepreneurskap: die spesiale vaardigheid om die ander drie faktore te kombineer, risiko's te neem, en 'n onderneming te begin, soos die stigter van Nando's. Die vergoeding is wins.

1.3 Die produksiemoontlikheidskromme

Die produksiemoontlikheidskromme (PMK) is 'n eenvoudige model wat die maksimum kombinasies van twee goedere wys wat 'n ekonomie kan produseer wanneer al sy hulpbronne ten volle en doeltreffend gebruik word. Stel jou voor Suid-Afrika kan sy hulpbronne gebruik om net twee dinge te produseer: sonpanele en mielies. Punte op die kromme wys volle indiensname van hulpbronne. 'n Punt binne die kromme wys dat hulpbronne vermors word of werkloos is. 'n Punt buite die kromme is onmoontlik met huidige hulpbronne.

Voorbeeld: Veronderstel 'n ekonomie kan by punt A produseer (8 eenhede mielies, 2 eenhede sonpanele) of na punt B beweeg (6 eenhede mielies, 4 eenhede sonpanele). Om 2 ekstra sonpanele te verkry, het die samelewing 2 eenhede mielies opgeoffer. Daardie opgeofferde mielies is die geleentheidskoste van die ekstra panele, en dit is presies waarom die PMK afwaarts daal.

1.4 Die drie sentrale vrae en ekonomiese stelsels

Verskillende samelewings beantwoord die wat-, hoe-, en vir-wie-vrae op verskillende maniere, wat ons drie tipes ekonomiese stelsels gee:

In 'n markekonomie besluit private individue en die kragte van vraag en aanbod wat geproduseer word. Pryse tree as seine op.
In 'n bevel-ekonomie (beplande ekonomie) neem 'n sentrale regering al die besluite, soos in die voormalige Sowjetunie.
In 'n gemengde ekonomie speel beide die private sektor en die regering 'n rol. Suid-Afrika is 'n gemengde ekonomie: ondernemings soos Pick 'n Pay werk vrylik, terwyl die staat Eskom bestuur en toelaes deur SASSA voorsien.

Laastens bestudeer ekonome hierdie stelsels op twee vlakke. Mikro-ekonomie kyk na klein individuele eenhede soos 'n enkele huishouding of 'n enkele firma, terwyl makro-ekonomie na die ekonomie as 'n geheel kyk, insluitend totale uitset en nasionale inkomste. Beide perspektiewe rus op dieselfde grondslag: die probleem van skaarsheid en die noodsaak om te kies.